THƠ THIỀN ĐƯỜNG TỐNG

Posted by tranminhhuydn on Mon, 04/10/2010 35:07

LỜI ĐẦU SÁCH

Trong khi dịch quyển “Thiền Môn Khai Ngộ Thi Nhị Bách Thủ” của Đỗ Tùng Bách, chúng tôi nhận thấy tác giả của các bài thơ thiền được dẫn trong sách này hầu hết đều thuộc vào hai đời Đường, Tống. Mặc dù nội dung các bài thơ không phải đều là thơ khai ngộ, nhưng tất cả đều mang lại ít nhiều thiền vị cho nên chúng tôi mạo muội đổi nhan đề sách là “Thơ Thiền Đường Tống”. Chúng tôi xin chân thành cáo lỗi và xin phép ông Đỗ Tùng Bách cho chúng tôi được dịch quyển sách trên ra Việt ngữ.

 


Người xưa bàn về thơ thường ca ngợi: “Thịnh Đường, Long Tống”. Lời nói nầy đã gợi lên một thuở vàng son, một thời hưng thịnh của thơ Đường Tống, trong đó bao gồm cả thơ Thiền. Lại nữa, trong số “Đường Tống Bát Đại Gia” thì đã có 4 vị có tên trong quyển sách này. Đó là : Liễu Tôn Nguyên, Vương An Thạch, Tô Thức và Tô Triệt.. Riêng về từ khúc, thời Tống chính là đỉnh cao nhất trong lịch sử của thể loại này, với Hoàng Đình Kiên là tay cự phách về từ và cũng là lãnh tụ của Giang Tây Thi Phái trong chương cuối của quyển “Thơ Thiền Đường Tống.”

Chúng ta cũng được biết Hàn Dũ hỏi đạo nơi Thiền sư Đại Điên, Liễu Tôn Nguyên viết văn bia cho Lục Tổ, Tô Đông Pha tham vấn ngài Phật Ấn Liễu Nguyên, Tô Triệt yết kiến Thiền sư Thượng Lam Thuận, Vương An Thạch tham kiến ngài Tưởng Sơn Tán Nguyên, Hoàng Đình Kiên hỏi đạo Thiền sư Hối Đường Tổ Tâm... Như thế đủ biết sở học cùng công phu tu chứng của chư vị thiền sư như thế nào rồi. Chúng ta cần điểm qua những tác phẩm thi ca của các thiền sư được đưa vào Đại tạng kinh như dưới đây :

· Đời Đường :
- Chứng Đạo Ca của Vĩnh Gia Huyền Giác.
- Tham Đồng Khế và Thảo Am Ca của Thạch Đầu Hy Thiên.
- Bảo Cảnh Tam Muội của Động Sơn Ngộ Bổn.
· Đời Tống :
- Linh Khê Ca của Phần Dương Thiện Chiêu
- 100 tắc tụng cổ trong Thung Dung Lục của Thiên Đồng Chánh Giác.
- 100 tắc tụng cổ trong Không Cốc Tập của Đầu Tử Nghĩa Thanh.
- 100 tắc tụng cổ trong Bích Nham Lục của Tuyết Đậu Trùng Hiển.
- Lãnh Trai Dạ Thoại của Huệ Hồng Giác Phạm.

Những sáng tác nêu trên được trích dẫn trong sách này hiển bày sự uyên bác và tài năng thi ca của chư sư. Thơ Thiền Đường Tống với cách diễn đạt cực kỳ giản dị lại hàm chứa một triết lý sâu xa về cuộc đời, về thái độ của con người đối với thiên nhiên, về những cảm xúc sâu lắng. Các thiền sư không bao giờ giảng giải rõ cho đệ tử mà chỉ dùng phương pháp kỹ xảo khiến cho họ bừng ngộ. Đó chính là những nét độc đáo, sâu sắc hàm súc “ý tại ngôn ngoại” của Thơ Thiền Đường Tống. “Nhà thơ đã từ tốn hiển bày một thế giới, rồi lẳng lặng ẩn mình trong bóng tối, để cho thơ tự nói”. Khi đưa ra nhận thức sâu xa này, Emily Dickinson cảm nghiệm được cái ảo diệu của thiền, cái năng lực chuyển hóa khổ đau thành cái đẹp và triển khai cuộc sống con người đến vô hạn của thơ và đạo. Triết gia Trung Hoa Đường Tống nhìn đời như một thi nhân mà thi nhân nhìn đời như một triết gia. Các thi nhân Đường Tống đứng trước vũ trụ bao la suy tư về số kiếp của mình. Sự suy tư này được hình tượng hóa bằng những lời thơ để nhòe bớt góc cạnh. Tuy có giọng văn sầu cảm man mác song cuối cùng trong thơ thiền Đường Tống vẫn mang sắc thái siêu thoát ...

Về thể loại chuyển dịch phần lớn chúng tôi dịch theo nguyên thể, riêng về thơ ngũ ngôn ý quá hàm súc nên phải dịch ra lục bát hoặc thể thất ngôn. Dựa vào thủ pháp phác diễn, đối lập, nhất là đối lập giữa cái đang diễn tiến và cái nhận thức đột ngột, chúng tôi cố gắng để không đánh mất cái thần trong nguyên tác khi chuyển dịch.

Chúng tôi xin thành kính tri ân chư vị ân sư cùng quý sư cô Thiền viện Chơn Không và Viên Chiếu đã góp ý sửa chữa nội dung lẫn hình thức của tập sách. Nếu như còn có lỗi lầm nào khác là do sự hiểu biết của chúng tôi còn non kém, kính mong các bậc cao minh chỉ điểm cho để tập sách này được hoàn chỉnh trong lần tái bản sau.

Thông Thiền
Kính ghi

 

 

 

view(728)