THĂM THẦY – TRI ÂN ÂN SƯ, TIẾP NỐI ĐẠO MẠCH

Nam mô Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni!

Ngưỡng bái mong Tôn đức trưởng lão,

Kính thưa tôn giáo Tăng Ni cùng quý!

Hôm nay, chúng ta có duyên lành được trở về thăm viếng, chăm sóc sức khỏe các bậc trưởng thành tôn giáo tôn sùng, những vị đã và đang bảo vệ những tinh thần vô địch trong Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự Trung Quốc Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

---

Đây là một lần gặp gỡ mang nhiều ý nghĩa trong đời sống tu học của người xuất gia. Bởi trên con đường hành đạo, mỗi người chúng ta đều có những bậc thầy đã chỉ đường, dẫn đường; có những kinh nghiệm thượng đẳng đã truyền bá kinh tu hành, hỗ trợ nâng cao đạo tâm và giúp họ hiểu sâu hơn về trách nhiệm của đệ tử Phật.

Có những lời dạy chúng ta được nghe từ thuở ban đầu xuất gia; có những điều phải trải qua nhiều năm học mới tăng dần để hiểu được. Có những ân tình được thực hiện bằng lời nói, nhưng cũng có những ân tình nằm trong sự tĩnh lặng, trong tấm kính tu hành và trong cả một tận đời seo với đạo pháp của các bậc thầy.

Vì vậy, việc trở về thăm Thầy hôm nay không đơn thuần là một cuộc gặp gỡ, mà còn là dịp để chúng ta nhìn lại chính mình, nhớ nghĩ công ơn bồi dưỡng và suy ngẫm về con đường tu học mà mình đang đi.

Từ ý nghĩa ấy, hôm nay chúng ta cùng nhau trải nghiệm năm vấn đề: thăm Thầy là thực hành hạnh tri ân; thăm Thầy là học đạo qua thân cây; thăm Thầy là vun bồi tình pháp du và hòa hợp của Tăng đoàn; và cuối cùng, thăm Thầy là tự động mình về trách nhiệm tiếp mạng mạch Phật pháp.

I. THĂM THẦY LÀ THỰC TẾ HÀNH HẠNH TRI ÂN VÀ ÂN

Kính bạch thánh Tôn đức, kính thưa đại chúng!

Trong đời sống con người, xin biết ơn là một sản phẩm chất đáng quý. Đối với người sản xuất, hãy tri ân còn gắn liền với đạo đức và trách nhiệm của người học trò chơi.

Chúng ta biết ơn cha mẹ đã sinh thành, dưỡng dục; biết ơn những người đã giúp đỡ mình trong cuộc sống; và đặc biệt, biết ơn các bậc Thầy đã hướng dẫn mình trên con đường học Phật, hành Phật.

Tuy nhiên, tri ân trong đạo Phật không nên dừng lại ở cảm xúc. Nếu chúng ta luôn nói mình biết ơn Thầy nhưng không chịu tu học, không thực hành lời dạy, không sửa đổi các tập khí cụ của cơ thể thì xin biết ơn ấy vẫn chưa thể hoàn thiện bằng hành động.

Một người học game biết ơn Thầy trước hết phải biết quý trọng những gì Thầy đã trao truyền.

Lời người dạy vang vọng từng hơi thở

Mỗi lần ngồi yên tư thiên tư

Người thiết lập giấc ngủ không mơ

Và biểu thức bằng tiếng thầm từ ái.

Thầy dạy chúng ta giữ gìn giới hạnh, chúng ta phải nỗ lực sống có giới hạnh. Thầy khuyên chúng ta tinh tấn tu tập, chúng ta phải thực sự tinh tấn. Thầy nhắc chúng ta sống hòa hợp, chúng ta phải biết giảm bớt cái tôi, biết lắng nghe và tôn trọng những người cùng tu học.

Đó là cách chuyển lòng biết ơn thành sự thực hành cụ thể.

Đối với các bậc Trưởng lão đã dành nhiều năm tháng cho việc tu hành, giáo dưỡng Tăng Ni và gánh vác Phật sự, sự trở về thăm viếng của hàng hậu học còn thể hiện sự quan tâm, kính trọng và tình cảm giữa các thế hệ trong Giáo hội.

Một lời vấn an chân thành, một sự thăm hỏi đúng lúc, một thái độ khiêm cung khi gặp gỡ, đôi khi đã thể hiện được nhiều điều hơn những lời tán dương dài dòng.

Dĩ nhiên, việc thăm viếng cần xuất phát từ tâm chân thành, không phải để phô trương tình cảm, tìm kiếm danh tiếng hay tạo dựng hình thức bên ngoài. Giá trị của cuộc thăm viếng nằm ở tâm niệm và cách hành xử của người đến thăm.

Chúng ta đến với Thầy bằng lòng kính trọng, lắng nghe bằng tâm cầu học và trở về với quyết tâm tu tập tốt hơn.

Đó chính là ý nghĩa thiết thực của hạnh tri ân và báo ân.

II. THĂM THẦY LÀ NHẬN LÃNH TRÁCH NHIỆM TIẾP NỐI MẠNG MẠCH PHẬT PHÁP

Kính thưa đại chúng!

Đây là điều chúng ta cần suy ngẫm sâu sắc nhất.

Các bậc Trưởng lão đã dành nhiều năm tháng tu học và phụng sự. Những kinh nghiệm, công sức và tâm huyết của các vị là những điều hàng hậu học cần trân trọng, học hỏi và tiếp nối bằng sự thực hành chân chính.

Tuy nhiên, tiếp nối không có nghĩa chỉ nhắc lại những lời tán dương, cũng không chỉ duy trì những hình thức bên ngoài. Tiếp nối phải được thể hiện bằng việc thực hành những giá trị tốt đẹp đã được trao truyền.

Nếu Thầy dạy chúng ta phản quan tự kỷ, chúng ta phải biết quay lại soi sáng chính mình.

Nếu Thầy dạy chúng ta biết vọng không theo, chúng ta phải tập nhận diện những vọng niệm đang sinh khởi, không vội vàng chạy theo chúng:

Ta đọc lòng ta trong khoảng im

Sắc không muôn sợi bật cung huyền

Ngàn đóa sao trời tơi tả cánh

Vỡ nát trên nguồn sông vô biên.

Nếu Thầy dạy chúng ta sống với tinh thần từ bi, chúng ta phải biết giảm bớt sự cố chấp, nóng giận và ích kỷ trong quan hệ với mọi người.

Nếu Thầy dạy chúng ta phụng sự đạo pháp, chúng ta phải biết làm tròn trách nhiệm của mình với tinh thần khiêm cung, tận tụy và trong sáng.

Đối với người xuất gia, tiếp nối đạo mạch không chỉ là đảm nhiệm một chức vụ, một công việc hay một vị trí trong tổ chức. Điều cốt yếu vẫn là tiếp nối bằng giới đức, sự tu tập, trí tuệ và tinh thần phụng sự.

Một người có thể đảm nhiệm nhiều Phật sự, nhưng nếu thiếu sự tự soi xét thì vẫn cần tiếp tục học hỏi. Một người có thể chưa đảm nhiệm trọng trách lớn, nhưng nếu tinh tấn tu hành, sống có đạo hạnh và giúp ích cho mọi người thì vẫn đang góp phần làm cho đạo pháp được tiếp nối.

Mỗi người có một hoàn cảnh, một khả năng và một trách nhiệm khác nhau. Điều quan trọng là biết làm tròn phần việc của mình, không ngừng học hỏi và luôn nhớ đến mục đích căn bản của đời sống xuất gia.

Trong tinh thần Thiền tông, sự tiếp nối chân thật phải gắn liền với sự chuyển hóa nơi chính mình. Không thể chỉ nói về ánh sáng mà không chịu soi sáng tâm mình; không thể chỉ tán dương công đức của Thầy mà không chịu thực hành lời Thầy dạy.

Bởi vậy, sau mỗi lần thăm Thầy, chúng ta nên tự hỏi:

• Tôi đã học được điều gì?
• Tôi cần sửa đổi điều gì trong cách tu học và hành xử?
• Tôi có thể làm gì để phụng sự Tăng đoàn, Giáo hội và chúng sinh tốt hơn?
• Tôi sẽ tiếp nối những giá trị mà các bậc Thầy đã trao truyền bằng hành động cụ thể nào?

Nếu những câu hỏi ấy giúp chúng ta sống có trách nhiệm hơn, tu tập tinh tấn hơn và biết quan tâm đến lợi ích chung hơn, thì cuộc thăm viếng đã mang lại giá trị thiết thực.

III. LIÊN HỆ VỚI BÀI HÁT “TÁN CA THẦY”: TÁN THẦY ĐỂ TỰ SOI SÁNG CHÍNH MÌNH

Kính bạch chư Tôn đức, kính thưa đại chúng!

Trước khi kết thúc, chúng ta cùng trở lại với bài hát “Tán Ca Thầy”.

Bài hát sử dụng những hình ảnh gần gũi mà giàu ý nghĩa: vầng trăng sáng, đại dương bao la, bóng râm che mát, dòng suối ngọt lành, dòng sữa pháp và vầng dương hiền hòa.

Những hình ảnh ấy gợi lên các phương diện mà người học trò kính ngưỡng nơi Thầy: trí tuệ, lòng từ bi, sự bao dung, khả năng giáo dưỡng và công đức nâng đỡ người học đạo.

Đến khổ thơ thứ tư, hình ảnh đàn chim tung cánh giữa trời cao đưa chúng ta từ tâm niệm tri ân đến chí nguyện hành động. Người học trò không chỉ muốn nhận lãnh sự giáo dưỡng, mà còn mong đem niềm vui và những điều tốt đẹp đến với mọi người.

Và đến khổ thơ cuối cùng, bài hát trở về với sự khiêm cung, tự soi xét và nhận ra những hạn chế của chính mình.

Đây là một điểm đáng suy ngẫm.

Chúng ta có thể ca ngợi Thầy bằng những lời đẹp đẽ, nhưng điều quan trọng là sau lời ca ấy, chúng ta có chịu nhìn lại mình hay không.

Chúng ta có thể nói Thầy là vầng trăng sáng, nhưng chúng ta có chịu thực hành lời dạy để nhận diện mê lầm của chính mình hay không?

Chúng ta có thể nói Thầy là dòng suối mát, nhưng chúng ta có chịu nuôi dưỡng tâm từ, lời nói lành và hành động thiện hay không?

Chúng ta có thể nói muốn báo đáp ân Thầy, nhưng chúng ta đã làm được điều gì thiết thực cho việc tu học và phụng sự?

Nhìn theo mạch ý nghĩa của bài hát, cuộc thăm viếng các bậc Trưởng lão hôm nay cũng chính là một cơ hội để chúng ta thực hành những điều ấy.

Kính Thầy không chỉ là cúi đầu trước Thầy, mà còn là biết khiêm cung trước sự thật về chính mình.

Tri ân Thầy không chỉ là nhớ đến công đức của Thầy, mà còn là biết chuyển hóa những điều chưa tốt nơi bản thân.

Tiếp nối Thầy không chỉ là tiếp nhận những lời dạy, mà còn là đưa lời dạy vào đời sống hằng ngày.

Khi ấy, sự tri ân không còn dừng lại ở cảm xúc nhất thời, mà trở thành một động lực tu học lâu dài.

IV. KẾT LUẬN: TRỞ VỀ THĂM THẦY, TRỞ VỀ VỚI CHÍ NGUYỆN TU HÀNH

Ngưỡng bái vọng chư Tôn đức Trưởng lão!

Kính thưa toàn thể đại chúng!

Từ những điều vừa chia sẻ, chúng ta có thể thấy rằng việc hàng hậu học đến thăm viếng các bậc Trưởng lão tôn túc mang nhiều ý nghĩa sâu sắc.

• Đó là dịp trở về với cội nguồn đạo tâm.
• Đó là cơ hội thực hiện lòng tri và nghĩa.
• Đó là dịp học đạo qua giảng dạy và cơ khí của các cấp trưởng.
• Đó là cơ hội vun bồi dưỡng tình lữ hành, tăng cường sự kết nối giữa các thế hệ Tăng Ni.

Và trên hết, đó là lời nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm tiếp nối mạng Phật pháp bằng sự tu tập chân chính, đạo hạnh và tinh thần phụng sự.

Hôm nay, khi được trở về thăm các bậc Trưởng lão, chúng con xin thành kính tri ân những công đức giáo dưỡng và những đóng góp của các bậc tôn giáo đối với đạo pháp, Giáo hội và hàng hậu học.

Nguyện mỗi người biết quý duyên được gặp gỡ, lắng nghe và hỏi; biết các biến thực tế của kính kính; đại niềm tri ân thành trách nhiệm; biến lời phát nguyện thành những công việc làm thiết thực trong đời sống tu học.

Nguyện cho hàng hậu học luôn giữ vững đạo tâm, tinh tấn tu hành, sống hòa hợp, biết thương yêu và nâng đỡ nhau, cùng góp phần làm cho ngôi nhà Phật pháp ngày càng trang béo và chắc.

Xin được lại bài luận bằng một ý niệm:

Thăm Thầy để nhớ ơn Thầy.

Nhớ ơn Thầy để thực hiện lời Thầy dạy.

Thực hành lời dạy của Thầy để tự soi sáng chính mình.

Tự soi sáng chính mình để tiếp nối đạo mạch và mang lại lợi ích cho muôn người.

Ngưỡng hồng hồng ân Tam bảo gia hộ Tôn đức pháp thể khinh an, tuệ đăng thường, Phật sự viên thành; tinh thần cho hàng hậu học luôn biết sống xứng đáng với ân giáo dục, tiếp nối tinh thần của các tầng tiền bối cảnh và cùng nhau Phụng sự chánh pháp.

Nam mô Hoàn Hỷ Sư Bồ Tát Ma-ha-tát!