NHỮNG LOẠI HÌNH NGÔN NGỮ TRONG CÁC TÁC PHẨM THIỀN TÔNG tập 2
LỜI ĐẦU SÁCH
Trong kho tàng Hán Tạng, các tác phẩm Thiền tông giữ một vị trí đặc biệt bởi ngôn ngữ của chúng không chỉ mang tính triết lý mà còn phản ánh sinh hoạt, phương pháp giáo hóa và kinh nghiệm tu chứng của Thiền gia. Vì vậy, việc nghiên cứu và phiên dịch ngữ lục Thiền tông không thể chỉ dừng ở mặt chữ, mà cần nhận diện đúng loại hình ngôn ngữ và bối cảnh sử dụng của chúng.
Khi đọc các tác phẩm như Đăng lục, Ngữ lục, Thanh quy, Truyện chí…, thí dụ như: Cảnh Đức Truyền Đăng lục, Khóa Hư lục, Ngũ Đăng Hội Nguyên, Bích Nham lục, Bách Trượng Thanh Quy Chứng Nghĩa ký, Thiền Lâm Bảo Huấn, Vân Cư Sơn chí, chúng ta thường gặp nhiều loại hình ngôn ngữ khác nhau, bao gồm: thuật ngữ Thiền học và thiền lâm dụng ngữ. Trong Thuật ngữ Thiền học gồm có Phật giáo ngữ và Thiền ngữ; bên cạnh còn có cơ phong ngữ cú và công án. Trong Thiền lâm dụng ngữ lại có nhiều sắc thái như khẩu ngữ, thành ngữ, tục ngữ, điển cố ngữ, hành nghiệp ngữ và tạp ngữ. Trong Thiền lâm dụng ngữ, trừ hành nghiệp ngữ mang tính đặc thù của thiền viện, phần lớn các hình thái còn lại đều xuất phát từ ngôn ngữ dân gian Trung Quốc.
Trong Thiền tông, cùng một chủ đề nhưng có thể xuất hiện ở nhiều tầng nghĩa khác nhau. Chẳng hạn về “tâm”:
- Thuật ngữ Thiền học nói về khái niệm như “bản tâm”, “chân tâm”, “vọng tâm”.
- Thiền lâm dụng ngữ là lời dạy trong sinh hoạt tu tập như “giữ tâm cho khéo”.
- Cơ phong ngữ cú lại dùng đối đáp trực chỉ để đánh thức người học.
Do không phân biệt được các tầng ngôn ngữ này nên việc dịch sai thường xảy ra: lấy cơ phong làm triết lý, hiểu dụng ngữ theo nghĩa đen, hoặc biến thuật ngữ thành khẩu hiệu trống rỗng. Vì vậy, khi đọc văn bản Thiền, cần nhận rõ đây là khái niệm giáo lý, lời nói trong bối cảnh tùng lâm hay ngữ cú trực chỉ phá chấp.
Tập sách này nhằm bước đầu phân loại những loại hình ngôn ngữ thường gặp trong tác phẩm Thiền tông và gợi ý cách xử lý chúng trong quá trình phiên dịch sang tiếng Việt. Hy vọng đây sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho người học, người nghiên cứu và dịch thuật Hán Tạng nói chung, Thiền tông nói riêng.
Đến nay, việc biên tập và chỉnh lý đã hoàn tất., chúng tôi xin trân trọng giới thiệu quyển sách này đến quý độc giả gần xa. Nhân đây, chúng tôi xin chân thành cảm ơn Thầy Hưng Tiến, đạo hữu Hải Long, quý cô Vũ Hương, Thanh Hiền và Diệu Phụng đã hết lòng giúp đỡ để hoàn thành tập sách, đồng thời cũng vô cùng tri ơn các tác giả có sách trong thư mục tham khảo. Bởi điều kiện biên dịch và khả năng của dịch giả còn có hạn nên sách NHỮNG LOẠI HÌNH NGÔN NGỮ TRONG TÁC PHẨM THIỀN TÔNG khó tránh khỏi những sơ suất. Với lòng biết ơn sâu sắc, chúng tôi mong muốn quý độc giả cao minh chỉ giáo để sách này trong lần tái bản sau được hoàn chỉnh hơn.
THÔNG THIỀN
Kính ghi.
MỤC LỤC Tập 2
ĐẶC ĐIỂM NGỮ PHÁP CỦA NGÔN NGỮ THIỀN TÔNG 17
D. THIỀN LÂM DỤNG NGỮ
1. khẩu ngữ,
2. thành ngữ,
3. tục ngữ,
0 Comments
Add new comment