Hôm nay Thứ sáu, 24/10/2014 - Ngày 1 Tháng 9 Năm Giáp Ngọ - PL 2558 nhuận


THI KỆ THIỀN SƯ

In

Sách này dựa trên quyển Giang Hồ Phong Nguyệt Tập còn gọi Giang Hồ Tập, là thi ca hợp tập gồm 2 quyển do Thiền sư Tùng Pha Tông Khế biên tập vào đời Nguyên.

Nội dung “Giang Hồ Phong Nguyệt Tập” bao gồm những điều thu hoạch được trong quá trình tham học của các bậc Tôn túc khắp nơi, mượn cảnh trí thiên nhiên như gió mát, trăng thanh để bày tỏ cảnh giới chứng ngộ của mình. Ngài Tùng Pha sưu tập các kệ tụng của các thiền sư nổi tiếng làm ra từ niên hiệu Cảnh Định, Hàm Thuần đời Tống đến niên hiệu Diên Hựu, Chí Trị đời Nguyên rồi biên tập thành sách…Bên Nhật Bản cũng từng in ấn những bài kệ của các vị Tăng thuộc Ngũ Sơn Văn học.

Sách chia làm 2 quyển thượng và hạ, gồm có 76 vị và 270 bài kệ tụng, trong số đó có 13 bài kệ tụng của Tùng Pha sáng tác. Chúng tôi muốn cho phong phú và có sự mạch lạc mang tính truyền thừa trong Thiền tông nên bổ sung thơ thiền từ đời Ngũ Đại, Đường, Tống và đời Minh Thanh cùng phần giải thích bởi Quách Sinh Húc trong quyển “Thiền Thi Tam Bách Thủ” .

Giang Hồ nguyên chỉ cho Giang Tây và Hồ Nam, hoặc chỉ Dương Tử Giang (Trường Giang) và Động Đình Hồ, hoặc chỉ Tam Giang (Kinh Giang thuộc Hồ Bắc, Tùng Giang thuộc Giang Tô, Chiết Giang thuộc tỉnh Chiết Giang) và Ngũ Hồ (Bà Dương Hồ thuộc Giang Tây, Thanh Thảo Hồ thuộc Hồ Nam, Động Đình Hồ thuộc Hồ Nam, Đan Dương Hồ thuộc Giang Tô, Thái Hồ thuộc Giang Tô).

Bởi dụng ngữ Giang Hồ đã sớm xuất hiện từ lời nói “ Chẳng bằng quên đi chốn giang hồ” trong thiên Đại Tông sư thuộc Nam Hoa Kinh của Trang Tử. Nhưng chốn thiền lâm thì gọi Chư tăng vân du khắp nơi là Giang Hồ, vì vào đời Đường, miền Giang Tây có Mã Tổ Đạo Nhất, miền Hồ Nam có Thạch Đầu Hy Thiên, hai vị thiền sư này đồng thời dựng đại pháp tràng, tiếng tăm vang dội. Thời ấy, tăng chúng tụ tập nên y theo địa danh mà gọi Chư tăng tham học là Giang Hồ Tăng, Giang Hồ Chúng, hay gọi tắt là Giang Hồ.

Phong nguyệt nghĩa là trăng gió, tức thiền sư mượn cảnh trí thiên nhiên như gió mát, trăng thanh để bày tỏ cảnh giới chứng ngộ. Vậy Giang Hồ Phong Nguyệt Tập có thể được hiểu là Thi kệ của thiền sư (Thiền thi).

Thiền thi, xem hình thức mà biết nội dung, chính là sự kết hợp giữa thiền và thơ. Sự kết hợp này là điều tất nhiên, nguyên nhân có hai:

1. Thiền tông là một tông phái Phật giáo có ảnh hưởng rất lớn; tư tưởng của thiền có ảnh hưởng rất sâu sắc đối với triết học Trung Quốc; thơ là một bộ phận chữ nghĩa rất phổ biến, biểu đạt hình thức tư tưởng, đầy dẫy trong hệ thống văn hóa Trung Quốc.

2. Thiền và thơ có cùng điểm đặc sắc là ý tại ngôn ngoại, cho nên sự kết hợp là điều rất hợp lý, khó thể tránh khỏi.

Sự kết hợp thiền và thơ, nói chung có hai hình thức: đem thiền vào thơ, mượn thơ chỉ thiền. Đem thiền vào thơ là chỉ đem thiền nghĩa dẫn nhập vào trong thơ, nhằm đề cao ý cảnh của thơ. Những bài thơ thiền loại này của giới quan lại trí thức thì nhiều. Mượn thơ chỉ thiền là chỉ mượn hình thức của thơ cốt nêu rõ đệ nhất nghĩa cứu cánh của Thiền tông, hoặc chỉ điểm cho người tham học, hoặc biểu đạt chỗ lãnh ngộ của tự kỷ, loại thơ này phần lớn là do các bậc đại sư Thiền tông sáng tác.

Sự thành tựu của thơ thiền có thể chia thành hai loại lớn: Một là thi ca, hai là lý luận.Về phương diện thi ca, xuất hiện rất nhiều cao thủ về thơ thiền và các giai tác tuyệt vời. Những cao tăng như Hàn Sơn, Thập Đắc, Hoàng Bá Hy Vận, Pháp Nhãn Văn Ích, Phần Dương Thiện Chiêu, Phật Quả Khắc Cần, Chơn Tịnh Khắc Văn, Tuyết Đậu Trùng Hiển, Đại Huệ Tông Cảo, Huệ Hồng Giác Phạm, Thạch Ốc Thanh Củng, Trung Phong Minh Bổn, Hám Sơn Đức Thanh, Mộng Đông Triệt Ngộ. Các cư sĩ như Vương Duy, Vi Ứng Vật, Liễu Tông Nguyên, Bạch Cư Dị, Bàng Uẩn, Nguyên Chẩn, Vương An Thạch, Dương Kiệt, Hoàng Đình Kiên, Trương Thương Anh, Tô Thức, Tô Triệt, Da Luật Sở Tài, Thang Hiển Tổ.

Về mặt lý luận, vào đời Tống, hình thức dùng thiền để dụ thi, đem hệ thống lý luận của thiền lý vào thi lý như Thương Lãng Thi Thoại của Nghiêm Vũ. Đồng thời xuất hiện hàng loạt các tác phẩm thơ đem thiền để luận thi như Học Thi Thi của Ngô Khả.

Số lượng khổng lồ và thành tựu cực cao khiến thơ thiền trở thành viên minh châu rực rỡ trong văn hóa truyền thống Trung Quốc. Theo đó mà phân tích để thưởng thức thì nhiều vô kể. Nhưng đại bộ phận thưởng thức bằng cách phân tích văn tự của thơ thiền; phần lớn đều bắt đầu từ thưởng thức bằng cách phân tích nên lý luận được vận dụng phần lớn cũng là lý luận phê bình về sáng tác thi ca mà sơ suất bỏ qua phần quan trọng là thiền. Mặc dù nội dung phong phú, lời lẽ văn hoa cảm động lòng người nhưng thường không đủ để trình bày và phát huy ý chỉ của Tông môn, sự hời hợt bên ngoài của văn từ, hoặc thoáng qua, hoặc không dính dáng khiến người ta ‘một khi xếp sách lại để trầm tư thì cơ hồ không còn lưu lại chút gì trong lòng, vì tạp loạn và hỗn độn … nên đều không có cách nào mang lại sự thích thú’ (lời của Lý Tiễn Lâm).

Đối với hiện tượng ấy, sách này cố gắng thông qua sự vận dụng nghĩa lý Phật giáo, đặc biệt là phương tiện và lý luận đặc sắc của Thiền tông, phân tích thiền nghĩa Phật lý mà thơ thiền bao hàm, giải thích diệu ý huyền chỉ mà thơ thiền chứa đựng, trả lại như cũ quang cảnh thanh tịnh và đẹp đẽ mà thơ thiền đã kiến lập, quay về chân như thật tướng mà thơ thiền đã nêu lên. Hy vọng những lời giải thích này sẽ giúp cho độc giả thưởng thức vị ngon đề hồ, thu được niềm thú vị tâm linh.

Sách này bao gồm những thi kệ của các bậc cao tăng và cư sĩ, được sắp xếp theo thứ tự niên đại, như tập 1 sẽ thuộc về đời Đường, tập 2 sẽ thuộc về đời Tống, tập 3 là đời Nguyên Minh, tập 4 là đời Thanh .v.v… Thi kệ của bậc cao tăng phần lớn bao quát: thơ khai ngộ, kệ tỉnh thế, thơ thị pháp, thơ thuật hoài, kệ từ thế. Còn có một số bài ý vị dạt dào, dẫn dụng rất rộng rãi kệ tụng của thiền môn, mặc dù chẳng phải tác phẩm thơ cách luật quy phạm cũng được xét tuyển để giảng.

Giai tác của hàng quan lại, danh gia tầm cỡ đã kể trên đây, và nhất là của những vị cư sĩ ngộ đạo, là truyền nhân của các hệ phái Thiền tông cũng được đem vào sách này.

Đầu xuân Tân Mão,

Thông Thiền kính ghi.



Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Lần cập nhật cuối ( Thứ sáu, 05 Tháng 10 2012 11:44 )  

Sách đã xuất bản

Biểu đồ giải thích Phật học

Đường vào thiền học

 Huyền Trang hành trình sang Thiên Trúc

Phật giáo tam tự kinh

Từ điển thiền tông Hán-Việt

Từ điện thuật ngữ đạo giáo

Tra nhanh tác phẩm thiền tông

Thơ thiền Đường Tống

Vườn thiền rừng ngọc

Viết bên song trúc

 Phật Giáo Thánh Điển

 Toàn Cảnh Lục

 Bước đầu vào đạo

 Cương yếu giới luật

 Kinh Kim Cang Tông Thông

 Cõi Thơ Thiền

 Cõi thơ và Thiền

 Phật bản hạnh Kinh

Khách viếng thăm

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay53
mod_vvisit_counterHôm qua37
mod_vvisit_counterTrong tuần201
mod_vvisit_counterTrong tháng1142
mod_vvisit_counterTất cả51894

PHƯƠNG PHÁP TỌA THIỀN

Hướng Dẫn Làm Tiểu Luận

Năm Quý Tỵ

 

Copyright© 2010 tridang.net

 
  Website được xây dựng trên mã nguồn mở joomla